Thales Hengelo

Source: Natura Docet

Ruim 70.000 jaar oud wapen bij Thales Hengelo gevonden

Bij provinciaal natuurhistorisch museum `Natura Docet’ in Denekamp is opnieuw een belangwekkende archeologische vondst gemeld. Het gaat om een ruim 70.000 jaar oude vuistbijl van de Neanderthalers. De vondst werd reeds begin jaren tachtig gedaan op het bedrijfsterrein van wapenproducent Hollandse Signaal Apparaten, thans Thales, te Hengelo (Ov.). Archeoloog dr. Dick Stapert van de Rijksuniversiteit Groningen heeft de bijl onderzocht en gedateerd. De vondst wordt tot en met juni in Natura Docet tentoon gesteld naast de vuistbijlen van Lonneker en Groot Agelo die vorig jaar werden gemeld en als bruiklenen beschikbaar gesteld.

Joop Buitenhuis, in dienst bij Thales als lid van de bewakingsdienst, kan zich de vondst van het 8 centimente lange driehoekige bijltje nog goed herinneren. Er werd namelijk begin jaren tachtig een nieuw hek gemaakt bij het toenmalige Hollandse Signaal Apparaten. Aan de zijde van het Twentekanaal vond Buitenhuis toevallig het stuk vuursteen in uitgeworpen grond. Het leek hem een archeologische vondst, maar hij maakte er verder geen melding van richting Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (.ROB). Toen Buitenhuis de steen liet zien aan leden van de Oudheidkamer `Oald Hengel’ toonden deze weinig interesse. Naar aanleiding van publiciteit over de vuistbijlen van Groot Agelo en Lonneker stuurde Buitenhuis in februari een mail met foto’s naar directeur/amateur-archeoloog Dick Schlüter van Natura Docet in Denekamp. Deze herkende onmiddellijk de archeologische en historische waarde van het object en schakelde Dick Stapert in van het Biologisch Archeologisch Instituut (BAI) in van de Rijksuniversiteit Groningen. Uit onderzoek in Groningen kwam naar voren dat het om een vuistbijl gaat die tussen de 70.000 en 115.000 jaar oud is.

MTA-type

Op basis van de afmetingen en de sporen van bewerking komt Stapert tot de conclusie dat het gaat om een vuistbijl van het zogenoemde type `Moustérien de Tradition Acheuléenne’(MTA-A). Van dit type zijn tot nu toe zes exemplaren in Nederland gevonden, waarvan drie in Twente. Alledrie zijn thans te zien in Natura Docet als onderdeel van de expositie `Mammoeten en Neanderthalers uit de Dinkel’. Een eerste verkennend onderzoek door Dick Schlüter met een grondboor wees uit dat de vuistbijl op een smeltwaterafzetting, een zogenoemde esker, heeft gelegen. Deze is rug is tijdens de Saale-ijstijd ontstaan en loopt dwars door Twente en de Gelderse Achterhoek. Binnenkort zal archeoloog Dick Stapert ter plaatse nader onderzoek plegen. De geologische omstandigheden zijn interessant omdat vondsten van Neanderthalerouderdom tot nu toe vooral op akkers met een bodem van verweerde keileem zijn gedaan. De vondst is verder met name van belang vanwege het geringe aantal vuistbijlen wat tot nu toe in Nederland boven de grote rivieren is gevonden. In het begin dit jaar verschenen standaardwerk `De steentijd van Nederland’ worden door Stapert en zijn collega Marcel Niekus 25 vuistbijlen beschreven. Een publicatie over `de bijl van Hengelo’ van de hand van Dick Stapert, Dick Schlüter en Lykke Johansen verschijnt nog dit jaar in het gerenommeerde archeologische tijdschrift Paleo-Aktueel. Daarin zullen ook artikelen verschijnen over de vondsten afkomstig uit Lonneker en nieuwe vondsten, onder andere gedaan door Dick Schlüter, uit Mander.
Uiteindelijk wil Joop Buitenhuis zijn bijl als langdurig bruikleen afstaan. Na Natura Docet zal het werktuig vanaf 1 juli tijdelijk te zien zijn in het hoofdgebouw van de firma Thales in Hengelo. Het feit dat op het terrein van de hypermoderne radar- en wapenproducent Thales een meer dan 70.000 jaar oud wapen is gevonden spreekt tot de verbeelding.


Bijschrift illustratie

Op de Rijksuniversiteit Groningen werd de vuistbijl bestudeerd door archeoloog Dick Stapert en getekend door dr. Lykke Johansen. De bijl is maximaal 8 cm lang, 6 cm breed en 2,8 cm dik.